NK5_1A | Zware winterstorm in Amerika
In de Verenigde Staten is een zware winterstorm begonnen. In grote delen van het land daalt de gevoelstemperatuur tot wel –40 graden. Door de harde wind en zware sneeuwval worden ruim een miljoen mensen gevraagd om binnen te blijven. Dit is geografisch interessant omdat dit soort winterstormen ontstaat door de werking van hogedruk- en lagedrukgebieden. Door te begrijpen waar deze gebieden liggen en hoe ze bewegen, kun je goed verklaren waarom het weer zo extreem wordt.
|
Theorie achter het nieuws
In de Verenigde Staten komt het vaker voor dat het in de winter erg koud wordt, vooral in het noorden. Maar nu is er sprake van een echte winterstorm: een combinatie van veel sneeuw, harde wind en extreem lage temperaturen. Op weerkaarten zie je dat deze storm een groot gebied beslaat, van het midden van de VS tot aan de oostkust. Dat noemen we een continentaal schaalniveau: het gaat om een verschijnsel dat grote delen van een continent beïnvloedt. Dit is belangrijk, want zulke grote weersystemen worden vaak veroorzaakt door botsende luchtmassa’s.
De storm is vooral te verklaren door lagedrukgebieden en hogedrukgebieden.
Een lagedrukgebied ontstaat op een plek waar lucht opstijgt. Wanneer lucht stijgt, koelt het af en vormt er zich neerslag zoals sneeuw. In een lagedrukgebied is het weer daardoor vaak onrustig: wolken, neerslag en wind.
Een hogedrukgebied ontstaat juist op een plek waar lucht daalt. Deze lucht wordt warmer en droger, waardoor het weer vaak rustig en helder is.
In de Verenigde Staten liggen deze twee gebieden nu dicht bij elkaar. Tussen een hogedrukgebied aan de noordkant en een lagedrukgebied aan de zuidkant ontstaat een sterk drukverschil. Dat drukverschil zorgt voor harde wind. Omdat het hogedrukgebied ijskoude lucht uit Canada naar het zuiden duwt, botst deze koude lucht met warmere lucht uit het zuiden. Waar deze luchtsoorten elkaar ontmoeten, ontstaat sneeuw en storm. Dit kan uitgroeien tot een blizzard: een sneeuwstorm met harde wind en slecht zicht. Voor mensen betekent dit gevaarlijke omstandigheden, zeker wanneer de gevoelstemperatuur extreem laag wordt.
Verdieping havo & vwo. Bij dit soort winterstormen speelt ook een frontale depressie een grote rol. Een frontale depressie ontstaat waar warme lucht en koude lucht elkaar raken. De grens tussen die luchtsoorten heet een front. Koude lucht is zwaar en duwt warme lucht omhoog. Daardoor ontstaan wolken, neerslag en wind. Dit mechanisme helpt te begrijpen waarom de storm een langgerekte “strook” vormt over de VS en waarom vooral gebieden langs die grens zwaar getroffen worden. Het maakt de storm niet alleen sterker, maar helpt ook voorspellen waar hij naartoe beweegt.
Extra verdieping vwo: Op nog groter schaalniveau speelt de polaire vortex een rol. Dit is een enorme ring van zeer koude lucht die normaal boven de Noordpool blijft hangen. Soms raakt deze vortex verstoord, bijvoorbeeld door veranderingen in windpatronen hoger in de atmosfeer. Dan kan een deel van de ijskoude lucht zuidwaarts stromen, richting Noord-Amerika. Wanneer dat gebeurt, daalt de temperatuur in één keer enorm. Dat versterkt een winterstorm nog verder en verklaart waarom mensen in de VS nu gevoelstemperaturen van –40 graden meemaken. De polaire vortex laat zien dat weer op lokaal niveau sterk beïnvloed kan worden door processen op mondiaal schaalniveau.
De storm is vooral te verklaren door lagedrukgebieden en hogedrukgebieden.
Een lagedrukgebied ontstaat op een plek waar lucht opstijgt. Wanneer lucht stijgt, koelt het af en vormt er zich neerslag zoals sneeuw. In een lagedrukgebied is het weer daardoor vaak onrustig: wolken, neerslag en wind.
Een hogedrukgebied ontstaat juist op een plek waar lucht daalt. Deze lucht wordt warmer en droger, waardoor het weer vaak rustig en helder is.
In de Verenigde Staten liggen deze twee gebieden nu dicht bij elkaar. Tussen een hogedrukgebied aan de noordkant en een lagedrukgebied aan de zuidkant ontstaat een sterk drukverschil. Dat drukverschil zorgt voor harde wind. Omdat het hogedrukgebied ijskoude lucht uit Canada naar het zuiden duwt, botst deze koude lucht met warmere lucht uit het zuiden. Waar deze luchtsoorten elkaar ontmoeten, ontstaat sneeuw en storm. Dit kan uitgroeien tot een blizzard: een sneeuwstorm met harde wind en slecht zicht. Voor mensen betekent dit gevaarlijke omstandigheden, zeker wanneer de gevoelstemperatuur extreem laag wordt.
Verdieping havo & vwo. Bij dit soort winterstormen speelt ook een frontale depressie een grote rol. Een frontale depressie ontstaat waar warme lucht en koude lucht elkaar raken. De grens tussen die luchtsoorten heet een front. Koude lucht is zwaar en duwt warme lucht omhoog. Daardoor ontstaan wolken, neerslag en wind. Dit mechanisme helpt te begrijpen waarom de storm een langgerekte “strook” vormt over de VS en waarom vooral gebieden langs die grens zwaar getroffen worden. Het maakt de storm niet alleen sterker, maar helpt ook voorspellen waar hij naartoe beweegt.
Extra verdieping vwo: Op nog groter schaalniveau speelt de polaire vortex een rol. Dit is een enorme ring van zeer koude lucht die normaal boven de Noordpool blijft hangen. Soms raakt deze vortex verstoord, bijvoorbeeld door veranderingen in windpatronen hoger in de atmosfeer. Dan kan een deel van de ijskoude lucht zuidwaarts stromen, richting Noord-Amerika. Wanneer dat gebeurt, daalt de temperatuur in één keer enorm. Dat versterkt een winterstorm nog verder en verklaart waarom mensen in de VS nu gevoelstemperaturen van –40 graden meemaken. De polaire vortex laat zien dat weer op lokaal niveau sterk beïnvloed kan worden door processen op mondiaal schaalniveau.
Leerdoelen
- Je begrijpt hoe de winterstorm in de Verenigde Staten is ontstaan en waarom de temperaturen zo extreem laag zijn.
- Je kunt uitleggen hoe lagedrukgebieden en hogedrukgebieden het weer beïnvloeden tijdens een zware winterstorm.
- Je kunt verbanden leggen tussen een frontale depressie en de rol van de polaire vortex bij het versterken van extreme winterstormen.
Aan de slag!
Kies één of twee opdrachten uit de bestanden en verwerk jouw keuze duidelijk in je schrift of portfolio. Schrijf de titel van het gekozen onderdeel altijd bovenaan je uitwerking.
|
|
|
LeerCheck
Leg uit wat er in de Verenigde Staten gebeurt tijdens de winterstorm en waarom dit zo bijzonder is.
Begin je antwoord met: “In het nieuwsbericht gaat het over …”
Hoe laten lagedrukgebieden en hogedrukgebieden samen ontstaan wat er in het nieuws gebeurt?
Begin je antwoord met: “Deze begrippen helpen mij het nieuws te begrijpen, omdat …”
Wat is de relatie tussen een frontale depressie en de polaire vortex bij het versterken van een winterstorm?
Begin je antwoord met: “Het verband tussen deze twee is dat …”
Begin je antwoord met: “In het nieuwsbericht gaat het over …”
Hoe laten lagedrukgebieden en hogedrukgebieden samen ontstaan wat er in het nieuws gebeurt?
Begin je antwoord met: “Deze begrippen helpen mij het nieuws te begrijpen, omdat …”
Wat is de relatie tussen een frontale depressie en de polaire vortex bij het versterken van een winterstorm?
Begin je antwoord met: “Het verband tussen deze twee is dat …”
Voor de docent
Gebruik de denk- en gesprekshulp om het nieuws snel en actief te bespreken in de klas. Voor verdieping of toetsing kun je de toetsvragen inzetten als formatieve check of proefwerkmateriaal.
|
|