SE3_18 | Claims van Rusland
De Noordelijke IJszee wordt steeds belangrijker nu het ijs smelt en nieuwe routes en grondstoffen bereikbaar worden. Rusland wil graag een groot deel van dit gebied controleren en doet daarom allerlei territoriale claims. Andere landen doen dat ook. Hierdoor ontstaan tegenstrijdige belangen en spanningen. Met begrippen zoals territoriale wateren, exclusieve economische zone (EEZ), verdeling van het continentaal plat, zeerecht en visserijrechten kun je goed verklaren waarop claims zijn gebaseerd en waarom ze botsen.
De Noordelijke IJszee wordt juridisch geregeld door het internationale zeerecht (UNCLOS). Dit verdrag bepaalt dat landen een eigen zone van territoriale wateren (tot 12 zeemijl) en een exclusieve economische zone, of EEZ, van 200 zeemijl vanaf de kust mogen beheren. Binnen die EEZ hebben landen het exclusieve recht op visserijrechten en op het gebruik van natuurlijke rijkdommen (olie, gas, mineralen).
Daarnaast mogen landen onder bepaalde voorwaarden aanspraak maken op een groter stuk zeegebied als hun continentaal plat onder water doorloopt. De verdeling van het continentaal plat is daarom een bron van conflict: meerdere landen zeggen dat een bepaalde onderzeese bergkam of rug bij hun eigen land hoort.
Rusland beweert bijvoorbeeld dat de Lomonosovrug, een onderzeese bergketen, een verlengde is van het Siberische continentaal plat. Daardoor zou Rusland recht hebben op een veel groter deel van de Noordelijke IJszee. Dit argument is gebaseerd op afgrensbaarheid: het idee dat een gebied geografisch bij Rusland hoort.
Andere landen – zoals Canada, Denemarken (via Groenland), Noorwegen en de Verenigde Staten – zijn het daar niet mee eens. Zij vinden dat dezelfde onderzeese gebieden óók bij hun eigen continentaal plat horen. Hierdoor ontstaan conflicterende claims.
Daarnaast gebruikt Rusland het begrip exclusiviteit: het idee dat het land “meer recht” heeft op een gebied vanwege historische expedities of strategische belangen. Rusland plant militaire en economische activiteiten om zijn claim verder te versterken, zoals ijsbrekers, havens en onderzoeksmissies.
De overlapping van claims zorgt ervoor dat meerdere landen dezelfde plekken willen beheren, vooral daar waar olie en gas aanwezig zijn of waar nieuwe scheepvaartroutes (zoals de Noordelijke Doorvaart) aantrekkelijk worden. Hierdoor neemt de concurrentie toe.
De Noordelijke IJszee wordt juridisch geregeld door het internationale zeerecht (UNCLOS). Dit verdrag bepaalt dat landen een eigen zone van territoriale wateren (tot 12 zeemijl) en een exclusieve economische zone, of EEZ, van 200 zeemijl vanaf de kust mogen beheren. Binnen die EEZ hebben landen het exclusieve recht op visserijrechten en op het gebruik van natuurlijke rijkdommen (olie, gas, mineralen).
Daarnaast mogen landen onder bepaalde voorwaarden aanspraak maken op een groter stuk zeegebied als hun continentaal plat onder water doorloopt. De verdeling van het continentaal plat is daarom een bron van conflict: meerdere landen zeggen dat een bepaalde onderzeese bergkam of rug bij hun eigen land hoort.
Rusland beweert bijvoorbeeld dat de Lomonosovrug, een onderzeese bergketen, een verlengde is van het Siberische continentaal plat. Daardoor zou Rusland recht hebben op een veel groter deel van de Noordelijke IJszee. Dit argument is gebaseerd op afgrensbaarheid: het idee dat een gebied geografisch bij Rusland hoort.
Andere landen – zoals Canada, Denemarken (via Groenland), Noorwegen en de Verenigde Staten – zijn het daar niet mee eens. Zij vinden dat dezelfde onderzeese gebieden óók bij hun eigen continentaal plat horen. Hierdoor ontstaan conflicterende claims.
Daarnaast gebruikt Rusland het begrip exclusiviteit: het idee dat het land “meer recht” heeft op een gebied vanwege historische expedities of strategische belangen. Rusland plant militaire en economische activiteiten om zijn claim verder te versterken, zoals ijsbrekers, havens en onderzoeksmissies.
De overlapping van claims zorgt ervoor dat meerdere landen dezelfde plekken willen beheren, vooral daar waar olie en gas aanwezig zijn of waar nieuwe scheepvaartroutes (zoals de Noordelijke Doorvaart) aantrekkelijk worden. Hierdoor neemt de concurrentie toe.
Examenvraag uitgewerkt
Vraag: “Leg uit waarom Rusland en andere landen botsende claims hebben over de Lomonosovrug.”
Rusland zegt dat de Lomonosovrug een verlengde is van het Russische continentaal plat. Volgens het internationale zeerecht (UNCLOS) mag een land zijn exclusieve economische zone uitbreiden wanneer het continentaal plat doorloopt. Rusland wil daardoor meer visserijrechten en rechten op grondstoffen.
Canada en Denemarken (via Groenland) beweren echter dat de rug juist een verlengde is van hún continentale platen. Hierdoor overlappen de claims en ontstaat een conflict. De landen gebruiken alle drie het idee van afgrensbaarheid om hun eigen claim te versterken. Zo kun je stap voor stap laten zien waarom de claims botsen.
Leerdoelen
- Ik kan uitleggen wat territoriale wateren en de exclusieve economische zone (EEZ) zijn en welke rechten landen daar hebben volgens het zeerecht.
- Ik kan beschrijven hoe visserijrechten en natuurlijke rijkdommen (olie en gas) samenhangen met de EEZ in de Noordelijke IJszee.
- Ik kan uitleggen wat het continentaal plat is en waarom de verdeling daarvan leidt tot territoriale claims in de Noordelijke IJszee.
Aan de slag!
Kies één of twee opdrachten uit de bestanden en verwerk jouw keuze duidelijk in je schrift of portfolio. Schrijf de code en titel van de theorie altijd bovenaan je uitwerking.
|
|
|
LeerCheck
- Leg in je eigen woorden uit wat territoriale wateren en de EEZ zijn en noem één verschil tussen beide.
- Leg uit waarom landen binnen hun EEZ recht hebben op visserij en grondstoffen, en waarom dat belangrijk is.
- Beschrijf kort wat het continentaal plat is en waarom meerdere landen hier aanspraak op maken.
Voor de docent
Gebruik werkvormen om de theorie snel en actief te bespreken in de klas. Voor verdieping of toetsing kun je de toetsvragen inzetten als formatieve check of proefwerkmateriaal.
|
|
|