GS12_8 | Plooiingsgebergten
In deze tekst leer je wat plooingsgebergten zijn en hoe ze ontstaan door endogene krachten die binnen in de aarde werken. Je ziet hoe lagen van de aardkorst kunnen worden samengedrukt tot hoge bergen. Dit is belangrijk, omdat je zo begrijpt dat platentektoniek niet alleen vulkanen maakt, maar ook enorme gebergten.
Plooiingsgebergten zijn gebergten waarbij lagen gesteente zijn samengedrukt en omgebogen. Dat gebeurt wanneer twee aardplaten botsen en de aardkorst wordt opgevouwen. Je kunt het vergelijken met een tafelkleed dat rimpelt als je het naar elkaar toe schuift. In echte gebergten zie je deze plooien soms als golvende lijnen in de rots. De Alpen en de Himalaya zijn bekende voorbeelden die op deze manier zijn ontstaan. Plooiingsgebergten laten zien hoe bewegende platen de vorm van de aarde veranderen.
Endogene krachten zijn krachten die van binnenuit de aarde komen. Ze ontstaan door warmte diep onder de aardkorst, waardoor platen bewegen. Wanneer platen naar elkaar toe bewegen, werken endogene krachten als een soort duwkracht. Daardoor kunnen gesteentelagen worden samengedrukt en ontstaan plooingsgebergten. Endogene krachten zijn dus de motor achter het vormen van bergen én vulkanen, maar op verschillende manieren.
Plooiingsgebergten ontstaan door endogene krachten die de platen van de aardkorst tegen elkaar duwen. De lagen raken samengedrukt en gaan plooien. Zo zie je dat platentektoniek twee grote soorten reliëf vormt: vulkanen bij plekken waar magma omhoogkomt, en plooingsgebergten waar gesteente wordt opgevouwen. Beide horen bij dezelfde diepe krachten binnenin de aarde.
Bergen kunnen ontstaan doordat de platen in de aardkorst botsen en gesteente plooien. Endogene krachten zorgen hiervoor. Zo ontstaan plooingsgebergten, een tweede grote vorm van reliëf naast vulkanen.
Plooiingsgebergten zijn gebergten waarbij lagen gesteente zijn samengedrukt en omgebogen. Dat gebeurt wanneer twee aardplaten botsen en de aardkorst wordt opgevouwen. Je kunt het vergelijken met een tafelkleed dat rimpelt als je het naar elkaar toe schuift. In echte gebergten zie je deze plooien soms als golvende lijnen in de rots. De Alpen en de Himalaya zijn bekende voorbeelden die op deze manier zijn ontstaan. Plooiingsgebergten laten zien hoe bewegende platen de vorm van de aarde veranderen.
Endogene krachten zijn krachten die van binnenuit de aarde komen. Ze ontstaan door warmte diep onder de aardkorst, waardoor platen bewegen. Wanneer platen naar elkaar toe bewegen, werken endogene krachten als een soort duwkracht. Daardoor kunnen gesteentelagen worden samengedrukt en ontstaan plooingsgebergten. Endogene krachten zijn dus de motor achter het vormen van bergen én vulkanen, maar op verschillende manieren.
Plooiingsgebergten ontstaan door endogene krachten die de platen van de aardkorst tegen elkaar duwen. De lagen raken samengedrukt en gaan plooien. Zo zie je dat platentektoniek twee grote soorten reliëf vormt: vulkanen bij plekken waar magma omhoogkomt, en plooingsgebergten waar gesteente wordt opgevouwen. Beide horen bij dezelfde diepe krachten binnenin de aarde.
Bergen kunnen ontstaan doordat de platen in de aardkorst botsen en gesteente plooien. Endogene krachten zorgen hiervoor. Zo ontstaan plooingsgebergten, een tweede grote vorm van reliëf naast vulkanen.
Leerdoelen
- Ik kan uitleggen wat plooingsgebergten zijn en beschrijven hoe gesteentelagen worden samengedrukt en omgebogen.
- Ik kan uitleggen wat endogene krachten zijn en beschrijven hoe deze krachten aardplaten tegen elkaar duwen.
- Ik kan uitleggen hoe botsende platen de aardkorst laten plooien en zo hoge gebergten vormen.
Aan de slag!
Kies één of twee opdrachten uit de bestanden en verwerk jouw keuze duidelijk in je schrift of portfolio. Schrijf de code en titel van de theorie altijd bovenaan je uitwerking.
|
|
|
LeerCheck
- Leg in je eigen woorden uit hoe plooingsgebergten ontstaan en hoe je plooien in gesteentelagen kunt herkennen.
- Wat zijn endogene krachten en hoe duwen ze aardplaten tegen elkaar?
- Beschrijf hoe botsende platen ervoor zorgen dat de aardkorst wordt geplooid en een gebergte vormt.
Voor de docent
Gebruik werkvormen om de theorie snel en actief te bespreken in de klas. Voor verdieping of toetsing kun je de toetsvragen inzetten als formatieve check of proefwerkmateriaal.
|
|