• Home
  • Onderbouw
    • Module 1
    • Module 2
    • Module 4
    • Module 5
    • Module 6
    • Module 8
    • Module 9
    • Module 10
    • Module 12
  • Bovenbouw
    • SE1 Arm en Rijk
    • SE2 Bronnen van Energie
    • SE3 Grenzen en Identiteit
    • CE4 Weer en Klimaat
    • CE5 Water
  • vmbo-kgt
    • Module 1
    • Module 2
    • Module 3
    • Module 4
    • Module 5
    • Module 6
    • Module 7
    • Module 8
  • havo
    • Module 1
    • Module 2
    • Module 3
    • Module 9
    • Module 10
    • Module 11
    • Module 12
  • vwo
    • Module 1
    • Module 2
    • Module 3
GeoStap
  • Home
  • Onderbouw
    • Module 1
    • Module 2
    • Module 4
    • Module 5
    • Module 6
    • Module 8
    • Module 9
    • Module 10
    • Module 12
  • Bovenbouw
    • SE1 Arm en Rijk
    • SE2 Bronnen van Energie
    • SE3 Grenzen en Identiteit
    • CE4 Weer en Klimaat
    • CE5 Water
  • vmbo-kgt
    • Module 1
    • Module 2
    • Module 3
    • Module 4
    • Module 5
    • Module 6
    • Module 7
    • Module 8
  • havo
    • Module 1
    • Module 2
    • Module 3
    • Module 9
    • Module 10
    • Module 11
    • Module 12
  • vwo
    • Module 1
    • Module 2
    • Module 3
Picture

GS2_6 | Bevolkingsdiagrammen

Stel dat je alle inwoners van een land op leeftijd sorteert. Onderaan staan de baby's en jonge kinderen, bovenaan de oudste inwoners. In het ene land ontstaat dan een brede onderkant met heel veel kinderen. In een ander land zijn juist de middelbare en oudere leeftijden breed. Aan die vorm kun je verrassend veel over een bevolking aflezen.

De verdeling van de bevolking over verschillende leeftijden noemen we de leeftijdsopbouw. Om die zichtbaar te maken, gebruiken geografen vaak een bevolkingsdiagram. Daarin staan de jongste leeftijdsgroepen onderaan en de oudste bovenaan. Meestal staan mannen aan de linkerkant en vrouwen aan de rechterkant.

De vorm van zo'n diagram vertelt iets over de bevolking. Als er veel kinderen zijn en steeds minder mensen in de hogere leeftijdsgroepen, is de onderkant breed en de bovenkant smal. Het diagram lijkt dan op een piramide. Zo'n vorm komt vaak voor bij een bevolking die snel groeit. De grote groep kinderen kan later zelf weer kinderen krijgen, waardoor verdere groei mogelijk is.

Als de jongste groepen smaller worden, verandert de vorm. Bij een granaat zijn de middelste leeftijdsgroepen relatief breed. De bevolking groeit dan minder snel dan bij een piramide. Er zijn nog steeds veel volwassenen, maar in verhouding minder kinderen.

Een diagram kan ook onderaan duidelijk smaller zijn dan in het midden. Zo'n vorm wordt een urn/ui genoemd. Er zijn dan relatief weinig kinderen en veel volwassenen en ouderen. Als deze ontwikkeling lang doorgaat, overlijden er uiteindelijk veel oudere inwoners terwijl er weinig jongeren bijkomen. De bevolking kan daardoor op termijn gaan krimpen.

Een bevolkingsdiagram is dus meer dan een plaatje van leeftijden. De vorm helpt om ontwikkelingen te herkennen. Je kunt bijvoorbeeld zien of er veel jongeren zijn die later onderwijs en werk nodig hebben, of juist veel ouderen voor wie zorg belangrijker wordt.

  • Verdieping – vwo: De onderkant van een bevolkingsdiagram hangt sterk samen met het geboortecijfer. Als gedurende langere tijd veel kinderen worden geboren, zijn de jongste leeftijdsgroepen breed. Daalt het geboortecijfer, dan wordt de onderkant na verloop van tijd smaller.
  • Mensen kunnen bovendien invloed uitoefenen op hoeveel kinderen ze krijgen en wanneer. Dit heet gezinsplanning. Door bijvoorbeeld toegang tot anticonceptie en informatie kunnen gezinnen bewuster keuzes maken over het aantal kinderen. Als veel gezinnen voor minder kinderen kiezen, kan het geboortecijfer dalen. Dat zie je uiteindelijk terug in de leeftijdsopbouw en dus in de vorm van het bevolkingsdiagram.

Leerdoelen

  1. Ik kan uitleggen wat leeftijdsopbouw en een bevolkingsdiagram zijn en beschrijven hoe leeftijdsgroepen in zo’n diagram worden weergegeven.
  2. Ik kan vergelijken wat de vormen piramide, granaat en urn/ui vertellen over de leeftijdsopbouw en mogelijke bevolkingsgroei.
  3. Ik kan toepassen hoe ik aan de vorm van een bevolkingsdiagram herken of een bevolking waarschijnlijk groeit, stabiel blijft of krimpt.
  4. (v) Ik kan analyseren hoe het geboortecijfer en gezinsplanning de leeftijdsopbouw en de vorm van een bevolkingsdiagram kunnen veranderen.

Aan de slag!

Kies één of twee opdrachten uit de bestanden en verwerk jouw keuze duidelijk in je schrift of portfolio. Schrijf de code en titel van de theorie altijd bovenaan je uitwerking.
Picture
Picture
Picture

LeerCheck

  1. Leg uit wat leeftijdsopbouw en een bevolkingsdiagram zijn en beschrijf waar je jonge en oude leeftijdsgroepen in het diagram vindt.
  2. Vergelijk een piramide, granaat en urn/ui en geef aan wat elke vorm zegt over de leeftijdsopbouw en mogelijke bevolkingsgroei.
  3. Pas toe: een bevolkingsdiagram heeft een smalle onderkant en een breed midden. Bepaal of de bevolking waarschijnlijk groeit, stabiel blijft of krimpt.
  4. ​(v) Analyseer hoe een langdurige daling van het geboortecijfer door gezinsplanning uiteindelijk de vorm van een bevolkingsdiagram kan veranderen.

Voor de docent

Gebruik werkvormen om de theorie snel en actief te bespreken in de klas. Voor verdieping of toetsing kun je de toetsvragen inzetten als formatieve check of proefwerkmateriaal.
Picture
Picture
Picture

​GeoStap – Ontdek de wereld op jouw manier!

GeoStap brengt aardrijkskunde tot leven met innovatief lesmateriaal, actuele geografische inzichten en unieke leermethodes. Ontdek onze methode via de GeoStap-website, Learnbeat en inspirerende concepten zoals GeoBeat en NieuwsKompas.
© GeoStap – Alle rechten voorbehouden
  • Home
  • Onderbouw
    • Module 1
    • Module 2
    • Module 4
    • Module 5
    • Module 6
    • Module 8
    • Module 9
    • Module 10
    • Module 12
  • Bovenbouw
    • SE1 Arm en Rijk
    • SE2 Bronnen van Energie
    • SE3 Grenzen en Identiteit
    • CE4 Weer en Klimaat
    • CE5 Water
  • vmbo-kgt
    • Module 1
    • Module 2
    • Module 3
    • Module 4
    • Module 5
    • Module 6
    • Module 7
    • Module 8
  • havo
    • Module 1
    • Module 2
    • Module 3
    • Module 9
    • Module 10
    • Module 11
    • Module 12
  • vwo
    • Module 1
    • Module 2
    • Module 3